මා තුළ වු යහපත් හැම දෙයකටම මම පොත්වලට ණය ගැති‍වෙමි. මම  පොත්වලට ආදරය කරන්නෙමි. හැම පොතක් ම මට පෙනෙන්නේ හාස්කමක් හැටියටය. ගැඹුරැ හැගීමිවලින් හා ප්‍රීතිමත් උද්යෝගයකින් යුතු ව මිස මට පොත් ගැන කථා කළ නොහැකිය. මගේ අතට පොතක් පත් වූ විට ජිවමාන දෙයක් ආශ්චර්යවත් දෙයක් මා අමතා කථා කළ හැකි දෙයක් මගේ අතට මගේ ජීවිතයට ඇතුලු වූවාක් මෙන් හැගෙයි.

(මැක්සිමි ගෝර්කි  )

මගේ මාතෘ භුමිය

රත්න දිප ජන්ම භුමි

ලංකා දිප විජය භුමි‍‍

ෙමි අපේ උදාර වු

මාතෘ භුමියයි//

ආදි සිංහලේ

වීර ‍මීතුන් ලෙයින්

සාර වු උදාර වු

මාතෘ භුමියයි//

මාණික්‍ය ‍සේ පො‍ලෝගැබෙ නිධාන වී//

ඇත්තේ ඒ අභීත දු පුතුන්

ජාතයේ නාමයෙන්

සංග්‍රාම භුමි‍යේ//

ජිවිතේ පුදා හැලු ලේ කදයි

සින්ධුපමාන වැවි තලා මතින් ඇදි//

පද්ම රේණුවෙන් සුගන්ධ වී

රන් කරල් නමා හමා සිත් ප්‍රබෝධයෙන් පුරා//

එන්නේ උන් හෙලු ප්‍රාණ වායුවයි

ගංගා තරංග රාව දී රිදි වණින්//

මල් පිපි කුලින් කුලේ හැපී

ගායනා කරන්නේ

ආකාශයේ නැගි

වීරයන්ගේ ඒ යශෝ ගීතයයි

රත්න දිප ජන්ම භුමි

ලංකා දිප විජය භුමි‍‍

ෙමි අපේ උදාර වු

මාතෘ භුමියය//

රචනය – මහගම‍සේකර මහතා

අපි පරිසරය සුරකිමු

headපරිසරයට ආදරය කරන්නන් ලොව පුරා සිටිති. පරිසරය ආරක්ෂා කරන්න ඔවුන් නොගන්නා වෙහෙසක් නැත. මේ සම්බන්ධයෙන් වෙහෙස වන්නන් වැඩිපුරම සිටින්නේ බටහිරය. මේ අය සංවිධානය වී කටයුතු කරති. මෙවැනි එක් ව්යාපාරයක අදහස වන්නේ මිනිසා ස්වේච්ඡාවෙන් මොලොවින් තුරන්වුවහොත් ස්වභාවධර්මය ආරක්ෂා වනු ඇති බවය.

මේ අදහස ප්රචලිත කිරීම සඳහා ‘ස්වේච්ඡාවෙන්  මිනිසා තුරන් වී යෑමේ ව්යාපාරය’ යනුවෙන් ව්යාපාරයක් ද පිහිටුවාගෙන ඇති අතර අන්තර්ජාල වෙබ් අඩවියක් ද මේ සඳහා ඇත. මෙම වෙබ් අඩවියෙන් දරුවන් බිහි නොකරන ලෙස ලෝක වාසීන්ගෙන් ඉල්ලා සිටිති. මෙම අදහසට සමාන අදහසක් ඉදිරිපත් කරන පොතක් මෑතකදී පලවී තිබේ. මෙම පොතේ කර්තෘ ඇලන් වයිස්මන් කියා සිටින්නේ ලෝකයේ සියලූම පවුල් විසින් බිහි කළ යුත්තේ එක දරුවෙක් බවය. එවිට පරිසරය විනාශයට යොමු කරන මිනිසාගේ බෝවීම අඩුවනු ඇත. දැනට බිලියන 6 ක් වන ලෝක ජනගහණය බිලියන 1.6 තෙක් අඩුවනු ඇත. මේ ජනගහණය 1900 දී පැවති ලෝක ජනගහණයයි. පරිසරය ආරක්ෂාවීම එමගින් සිදුවනු ඇත. අපි පරිසරය සුරකිමු

උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය

dscf0009 thbහෙක්ටයාර 3400 ක් පුරා විහිදුණු උඩවලව ජලාශය මූලික කර ගනිමින් මෙම වනෝද්‍යානය ඉදිකර ඇ‍ත. රත්නපුර හා මොණරාගල යන දිස්ත්‍රික්කයන් දෙකටම අයත් වන මෙම වන උයන තුල අතරමැදි තෙත් කලාපීය දේශගුණයක් දැකිය හැකිය.

1972 ජූනි 30 වෙනිදා මෙය ජාතික වනෝද්‍යානයක් වශයෙන් නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත කර තිබේ. මෙයට හෙක්ටයාර් 3018ක භූමි ප්‍රමාණයක් අයත් වේ.

අලි ඇතුලු නොයෙකුත් සත්වයන්ගේ නිවස්නක් ලෙසත්, උඩවලව ජලාශයේ ජල පෝෂක ප්‍රදේශය ලෙසත් මෙම වන බිම වැදගත් තැනක් උසුලයි. වලවේ ගඟ හා මව් ආර මේ හරහා ගලා බසී. උඩවලව ජලාශය සාදා ඇත්තේ මෙම වලවේ ගඟ හරස් කිරීමෙනි.

සතුන් රැසක් සිටිනා වනෝද්‍යානයක් වුවද අලි සඳහා උඩවලව වන උයන වඩාත් ප්‍රකටය. ඒ දවසේ ඕනෑම වෙලාවක මෙහිදී අලි දැකිය හැකි බැවිනි. ඒ කතාව අපිටත් ඇත්ත බව සිතුනේ අවස්ථා කිහිපයකදීම සමීපව අලින් දැකීමට හැකිවූ බැවිනි. එම ඡායාරූප වෙනමම දක්වා තිබේ. අලින්ට අමතරව තවත් සතුන් රැසක් අපේ ඇස ගැටුණු අතර ඔවුන්ගේ ඡයාරූපද මේ සමඟ දක්වා ඇත.

අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය

dscf6229_meසෞරග්‍රහ මණ්ඩලය යනු, හිරු සහ එයට ගුරුත්වය මගින් බැඳුණු අනෙකුත් අභ්‍යවකශ වස්තූන් (celestial objects) පද්ධතිය වේ: ප්‍රධාන ග්‍රහයන් අට (8) දෙනා, ඔවුන්ගේ දැනට හඳුනාගෙන ඇති චන්ද්‍රයන් 165 දෙනා, වාමන ග්‍රහයන් තුන් (3) දෙනා (Ceres, Eris සහ ප්ලුටෝ) හා ඔවුන්ගේ හඳුනාගෙන ඇති චන්ද්‍රයන් සිව් (4) දෙනා සහ බිලියනයක් පමණ වන කුඩා ග්‍රහවස්තූන් එයට අයත් වේ. මෙහි අවසන් සඳහන් ප්‍රවර්ගය ග්‍රහක, කූපර් පටියේ ඇති වස්තූන්, වල්ගාතරු, උල්කා (meteoroids) සහ අන්තර් ග්‍රහලෝක දුහුවිලි වලින් සමන්විත වේ..

මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා

dscපොලොන්නරුව රාජධාණියේ පොත්ගුල් විහාර සංකීර්ණයේ නිර්මාණය කර ඇති මෙම ප්‍රතිමාව මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ යයි ලෙස සැලකේ. මෙම ප්‍රතිමාව පිළිබදව තවත් මතයක් වන්නේ එය හින්දු පූජකවරයෙකු හෝ තවුසෙකුගේ පිළිරුවක් බවයි. මෙසේ නිගමනය කිරීමට ඇදුම් පැලදුම් , හිස පලදනාව , දික්වු රැවුල අත ඇති පුස්කොල පොත වැනි අංග උපකල්පනයට ගත් බව සදහන්. පොත් ගුල් විහාර සංකීර්ණය පරාක්‍රමබාහු ක්‍රි .ව 1153-1186 රාජ්‍ය කාලයේ ඉදිකරන ලද ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයකි. පුරා විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් පිහිටුවා ඇති හැදින්වීමේ පලකයේ මෙම ගොඩනැගිලි සංකීර්ණය කපිල මණ්දීරය හෝ මණ්ඩල මණ්දීරයයි සදහන් කර ඇත.

මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාගේ දේවියක වන චන්‍ද්‍රවතී දේවිය විසින් ප්‍රතිසංස්කරණය කරන බව සදහන් ශිලා ලේඛණයක් ගොඩනැගිලි සංකීර්ණයෙන් හමු බව එම පලකයේ තවදුරටත් සදහන් කර ඇත.පුරා විද්‍යාත්මක තහවුරු කිරීම් අනුව මෙම ගොඩනැගිලි පුස්තකාල ‍ සංකීර්ණයකි. එසේනම් ලංකාවේ හමුවු විශාලතම පෞරාණික පුස්තකාල සංකීර්ණය මෙම ප්‍රතිමාව ස්ථාපනය කර ඇති භූමියේ පිහිටයි.
පොත්ගුල් විහාර සංකීර්ණයේ නිර්මාණය කල මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමා සිහිවනු පිණිස එතුමාගේ ප්‍රතිමාව මෙම භූමියේ පිහිටුවන ලද්දේා විය හැකියයිද යන්නත් සිතිය හැකි කරුණකි.
පරණවිතානයන් “ලංකා විශ්ව විද්ය්‍යාලයේ ලංකා ඉතිහාසය” නම් ග්‍රන්ථයට අදහසක් දක්වමින් මෙම ප්‍රතිමාව විය ගසක් දෑතින් දරා සිටින පුද්ගලයෙකුගේ ප්‍රතිමාවක් ලෙස හදුන්වා සිටී.එම පුද්ගලයා මහා පරාක්‍රමබාහු රජතුමාද විය හැකි බවද සදහන් වේ.

ජල සමිපත

ජලය යනු සියළුම ජීවීන්ගේ පැවැත්ම සදහා අත්‍යාවශ්‍ය පොදු රසායනික ද්‍රව්‍යයකි. සාමාන්‍ය භාවිතයේ දී ජලයේ අවශ්‍යවන අවස්ථාව වන්නේ ද්‍රව අවස්ථාවයි. නමුත් මෙය ඝන අවස්ථාවේ (අයිස්) හා වායු අවස්ථාවේ දී ද (ජල වාෂ්ප) දක්නට හැක.  මෙයින් වැඩිපුරම ප්‍රමාණයක් සාගරයේ හා  ජලාශවල ද , ජලයෙන් 1.6% ප්‍රමාණයක් පොළව යට ජලධර තුළ ද bopath0.001% ක ප්‍රමාණයක් වාෂ්ප , වලාකුළු ( වායුවේ ඝණ හා ද්‍රව ජල අණු එකිනෙකෙ තෙරපී සෑදෙන) සහ වර්ෂාව ලෙස වායුගෝලයේ ඇත. සමහර භූගත ජලය ජල ටැංකි , සතුන් හා ශාක , නිමි භාණ්ඩ , ආහාර ගබඩා වැනි ස්වාභාවික හා කෘතීම වස්තූන් තුළ පෘථිවි පෘෂ්ඨය ආසන්නයේ අන්තර්ගත වේ.

පෘෂ්ඨීය ජලයෙන් 97% ක්ම ලවණ සාගර තුළ ද 2.4% ක් ග්ලැසියර් හා ධ්‍රැව ප්‍රදේශවල අයිස් වැසුම් තුළ හා 0.6% ක් අනෙකුත් පොකුණු , විල් හා ගංගා තුළ අඩංගු වේ. වාෂ්පීකරණය , උත්ස්වේදනය (වාෂ්පීකරණ උත්ස්වේදනය) අව‍ක්ෂේපණය, සහ ගලා යාම (සාගරය දක්වා) යන චක්‍රයක ජලය සාමාන්‍යයෙන් ගමන් කරයි. මුහුද දක්වා ජලය ගලා යන සීඝ්‍රත‍ාවෙන්ම සුළග මගින් ජල වාෂ්ප ගොඩබිම මතුපිටින් රැගෙන යයි. ගොඩබිම මතුපිට වර්ෂයකට 107 Tt අවක්ෂේපණයකට උත්ස්වේදනය හා වාෂ්පීකරණය මගින් වර්ෂයකට 71 Tt ප්‍රමාණයක් දායක වේ. සමහර අවස්ථාවල දී ජීවීන්ට නැවුම් ජලය සපයමින් සමහර ජලය අයිස් වැසුම් ග්ලැසියර් , ජල ධර හා විල් පොකුණු තුළ විවිධ කාලයන් තුළ රැදවී ඇත. මිනිසාට හා අනෙකුත් ජීවීන්ට පිරිසිදු හා නැවුම් ජලය අත්‍යාවශ්‍යයනමුත් ලෝකයේ බොහෝ පෙදෙස්වල – විශේෂයෙන් දියුණු වන රටවල මෙම සැපයුම ඌනය. ජලය යනු රසායනික ද්‍රව්‍යය බොහොමයක හොද ද්‍රාවකයකි.  ජලය සිමිතයි. ජල සමිපත අප සුරකිමු4

මෙතරම් ප්‍රයෝජනවත්වූ ජලය අපට හැකි පමණින් රැකගැණීම හා අරපිරිමැස්මෙන් භාවිතය අප කාගේත් සාමූහික මෙන්ම පෟද්ගලික වගකීමක් හා යුතුකමකි. අපට සුලුවෙන් මෙම ජලය සුරැකීම ඇරඹිය හැකියාව ඇත. එය මුලින්ම අප පවුලෙන් ආරම්භ කලහැක. පවුලෙන් සමාජය දක්වාද එසේ රට,ලෝකය, දක්වාද මෙය ව්‍යාප්ත කලහැක


අපේ ජන කවි

ඔන්න මලේ ඔය නා මල නෙලා   වරෙන්
අත්ත බිදෙයි පය බුරුලෙන් තබා  වරෙන්
කැළණි ග‍ෙඟ් ඔරු යනවා බලා   වරෙන්
සාදුකාර දි ඔරුවක නැගී               වරෙන්

තන්ඩලේ දෙන්නා දෙපොලේ   දක්කනවා
කටු කැලේ ගාල නොලිහා වද        දෙනවා
හපුතලේ කන්ද දැකලා බඩ              ද නවා
පවු කළ ගොනෝ ඇදපන් හපුතල්   යනවා

ඉන්නෙත් දුම්බරයි මහ කළු ගලක්         ‍යට
කන්නෙත් කරවලයි රට හාලේ           බතට
බොන්නෙත් බොර දියයි පූරුවෙ කළ  පවට
යන්නේ කවදා ද මවුපියො දකින්          නට

ලස්සන හිමවතේ මා වී             පැසෙන්නේ
දුක් දෙන අලි ඇතුන් පලවා           හරින්නේ
රැක්මෙන දෙවියනේ වෙල බත්     බුදින්නේ
දුප්පත්කම නිසයි මම පැල් ර          කින්නේ

පෙර කාලේ තැනු පැල දැන්        දිරාලා
එම කාලේ බැදපු වැට ගොනු     කඩාලා
පැල්පතේ ගෙයමි රෑ රුක           බලාලා
නිදිමතේ කියමු පැල් කවි        ගොතාලා

එක ප‍‍‍දුරින් ලී සයක් කපා                ගෙන
එක නම ඇති දෙදෙනෙකු ගෙන්වා  ගෙන
ගුරුන් අතට දී ලි බෙදවාගෙන         ගෙන
අපිත් කෙළිමු ලී දෙපිල සැදි           ගෙන

ඉනේ බලාපන් ඉනවට සේල        බලාපන්
අතේ බලාපන් අතවට වළලු         බලාපන්
කරේ බලාපන් කරවට මාල           බලාපන්
දැදුරු ඔයෙන් ආ එතනගෙ ඔමරි    බලාපන්

අනේ දේවියනේ මට වුණු            වියෝයා
පැලේ පැදුර හොරු අරගෙන       ගියෝයා
ගෙදර ගියත් මා නොතකන          ලියෝයා
පැදුර දුන් කෙනෙක් නෑ                සියෝයා

පොලොන්නරු යුග‍ය

G

මුලු රටට සශ්‍රීකත්වයේ සංකේතයක් බවට පත් කළ,දහසක් වැව් බැදි රජරට පෝෂණය කල පොලොන්නරුව යුගය කලා ලොවට දුන් දායාද ඉමහත්ය.ඵ් අතර පොලොන්නරුවේ විසූ 1 වන පරාක්‍රමබාහු නිරිදුන්ගේ අනුගහය යටතේ ඉදිකල උත්තරාරාමය හෙවත් ගල් විහාරය වැදගත්ම අංගයකි. බුදුන් වහන්සේගේ හිටි පිළිමයක්, හිදි පිළිමයක් හා සැතපෙන පිළිමයක් ලෙස මෙය සමන්විතය. ස්වභාවික කළුගල් පර්වතයක් විශ්මිත බුදුපිළිම තුනක් බවට පත් කිරීමට හෙළ කලාකරුවාගේ රන් දෑත කොතරම් සියුම් ලෙස හසුරැවා ඇත්ද යන්න දැන ගැනීමට අපට තවත් සාක්ෂි අවශ්‍ය නැත.ඵතරම් අපගේ හෙළ කලා දායාද නිර්මාණශීලීය.පොලොන්නරු යුග‍යේ ඉදිවූ තවත් කලා අංගයක් වන තිවංක පිළිම ගෙයද වැදගත් ස්ථානයක් ගන්නා කලා නිර්මාණයකි.බොකු වහලයකින් යුක්ත මෙය බුදු පිළිම තැන්පත් කිරීමට යොදාගෙන ඇත.මෙය අලංකාර කැටයම් මූර්ති රාශියකින් යුක්තය. සිව හා පාර්වතී ලෝකඩ පිළිමද පොලොන්නරු යුග‍යේ වැදගත් නිර්මාණ වේ. තවද නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ දම්සභා මණ්ඩපය වන නිශ්ශංකලතාණ්ඩපයද,පොලොන්නරු යුග‍යේ වැදගත් ස්ථානයකි. මෙහි ඇති කුළුණු මත අඩක් පිපුණු නෙළුම් මල්,ලියවැල් ,හා පලාපෙති අලංකාර ලෙස කැටයම් කර ඇත.පොලොන්නරු යුග‍යේ තවත් නිර්මාණ ලෙස ශිව දේවාලය, ලංකාතිලක විහාරය හැදින්විය හැක. දඹදෙණි යුග‍යේ සිට කෝට්ටේ යුගය දක්වා කලාශිල්ප අනුරාධපුර පොලොන්නරු කලාශිල්ප වලට වඩා වෙනස් කමක් ගත්තේය. ඊට හේතුව රාජධානි නිතර නිතර මාරැවීම හා හින්දු ආගමික බලපෑමය.

ශ්‍රී ලංකාවේ පුරාණ වාරි කර්මාන්ත

822පණ්ඩුකාභය රජතුමා අනුරාධගාමයෙහි අගනගරයට අවශ්‍ය ජල පහසුකම් ඇතිකරනු වස් ජය වාපි, අභය වාපි සහ ගාමිණි වාපි නමින් වැව් තුනක් ද නිර්මාණය කල බව සදහන්වේ.

ප්‍රාග් බෞද්ධ සමයේදි වාරි කර්මාන්තය මත සකස්වු ශිෂ්ටාචාරය අංග සම්පුර්ණත්වයට පත්වන්නේ ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේදි රජ කල දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ රාජ්‍ය කාලයේදීය. ක්‍රි.පූ. 3 වන සියවසේදි දේවානම් පියතිස්ස රජතුමා විසින් තනන ලද තිසා වැව 1889 දි ප්‍රතිසංස්කරණය කොට තිබේ. තිසා වැවේ දැනට දක්නට ලැඛෙන වේල්ලේ දිග සැතපුම් 1 3/4 කි. වැව පිරුණු විට අක්කර අඩි 2900 ක ජලය රදාපවති. අක්කර 2000 ක පමණ ප්‍රමාණයක වී වගාව සඳහා මේ වැවෙන් ජලය ඛෙදා හරියි.

පණ්ඩුකාභය රජු විසින් සාදන ලද අඩි 3900 ක් දිගැති වේල්ලකින් වටවි ඇති බසවක්කුලම වැව අක්කර අඩි 1900ක ක ජල කඳක් රදවා තැබිය හැක. තිසා වැවෙන්ද මේ වැවට ජලය ලැබේ.

අනුරාධපුර නගරයේ පිහිටා ඇති ප්‍රධාන වැවක් වනුයේ නුවර වැවයි. මෙහි නිර්මාණයද ක්‍රි.පු. යුගය දක්වා දිවේ. මෙය පළමුවන ගජබාහු රජුගේ (ක්‍රි.ව. 1114-1136) කාලයේදි තනවන ලදැයි සැලකේ. මේ වැව නකරවඩි, පත්තපාසානවාපී නමින්ද හඳුන්වනු ලැබේ.

ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේදි මහා නාග උප රාජ වරයෙක් කරච්ච නම් (වලස් වැව) කුඩා වැවක් තැනවීම ගැන මහා වංශයේ සඳහන් වේ. දුටු ගැමුණු රජුගේ යෝධයෙක් වශයෙන් සැලකෙන ලභිය වසභ වැව් තැනිම ගැන ප්‍රසිද්ධියක් ඉසිලූ කෙනෙකි.

වාරි ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳව ඛෙහෙවින් වැදගත් යුගය වශයෙන් දැක්විය හැක්කේ ක්‍රි.පු. 2 වන සියවසේදි රජ කල දුටු ගැමුණු රජුගේ අවධියයි. ක්‍රි.පු. 3 වන සියවසේ සිට දිවයින පුරා පැතිරි පිහිටා ඇති ලෙන්වල කටාරම් යටින් කොටා ඇති බ්‍රාග්මී ලිපිවල වැව් ගැනත් ඇල මාර්ග ගැනත් සදහන් වීමෙන් මේ බව පැහැදිලිවේ.

වැව් තැනිම ගැන ප්‍රවීනත්වයක් දැරූ පුද්ගලයෙක් ගැන දඹුල්ලෙන් හමුවු ලිපියකින් අනාවරණය වේ. පරණවිතාන සදහන් කරන අන්දමට එහි සදහන් වන ධනුද්ධර සුමනගේ සොහොයුරු අණනිකතිස නම් තැනැත්තා වාරිමාර්ග ඉංජිනේරුවෙක් වශයෙන් සදහන් කොට තිබේ.

ක්‍රි.පූ.2 වන සියවසට අයත් යැයි සැලකෙන සෙල්ලිපි දෙකක වාරිමාර්ග ගැන සදහන්වේ. ඉන් පළමු වැන්න දුටුගැමුණු රජුගේ කාලයට (ක්‍රි.පු. 161-137) අයත් යැයි සැලකෙන පුත්තලම් දිස්ත්‍රික්කයේ නෝනිගලින් හමුවු ලිපියකි. එහි පරමානන්ද විහාරයට පුජාකල වැවක් ගැන දැක්වේ. දෙවැන්න ත්‍රිකුණාමලය දිස්ත්‍රික්කයේ නාච්චේරිමලෙයි නම් ස්ථානයකින් හමුවු ලිපියක අඩගමිය නම් ස්ථානයෙහි පිහිටි වාරිමාර්ගයක් ගැන සදහන්වේ.

සද්ධාතිස්ස රජතුමා (ක්‍රි.පු. 137-119) වැව් 12ක් ඉදිකල බව පුජාවලියේ සදහන් වන අතර රාජාවලිය වැව් 18ක් තනවන ලද බව දැක්වේ. පදී වැව (පදවිය වැව) සද්ධාතිස්ස රජු විසින් කරවන ලදැයි පූජාවලිය පෙන්වයි. වසභ රජතුමා විසින් වැව් 11ක් තනවන ලදැයි වංශ කතාවල සදහන් වන අතර වෙනත් කෘති වල වැව් 12ක් තනවන ලදැයි කියෙ‍වේ. වැව් වලට අමතරව ඇල මාර්ග 12ක් තනා තිඛෙන බව පවසතත් ඉන් නම් කොට ඇත්තේ ඇළහැර යෝධ ඇල පමණි.

පළමු වන ජෙට්ඨතිස්ස රජු ( ක්‍රි.ව. 266-276) විසින් හෙළුග්ගමු, මහටඹු, දෙමැටැ, පිසත්තා, වඩුගමු හා බමුණුගමු වැව් හය කරවන ලදි. මහසෙන් රජතුමා (ක්‍රි.ව. 274-304) විශාල පරිමාණයේ වැව් තැනිමේ පුරෝගාමියා වශයෙන් සැලකිය හැකිය. ඔහු විසින් තනවන ලදැයි දැක්වෙන වැව් 16ක් ගැනද මහ විශාල ඇළ මාර්ගයක් ගැනද මහාවංශයේ සඳහන්වේ. ශ්‍රී ලංකාවේ වාරි කර්මාන්තයේ නව යුගයක් උදා කෙරෙන වාරි ව්‍යාපාරයක් වශයෙන් ඇළහැර-මින්නේරිය, කවුඩුල්ල වාරි ව්‍යාපෘතිය හැදින්විය හැක.

මහසෙන් රජු මෙන්ම ධාතුසේන රජුද කලා වැව නමින් තැනු විශාල වැව නිසා වාරිමාර්ග ඉතිහාසයේ අද්විතීය ස්ථානයක් ලබා ගෙන ඇත. කලා වැව වැව් දෙකක් සම්බන්ද කොට නිර්මාණය කල විශාල වැව් සංකීර්ණයකි. මෙය කලා වැවත් බළලූ වැවත් එකට සම්බන්ධ කොට තනන ලද බව පුජාවලියේ සදහන්වේ. කලා වැවේ සිට අනුරාධපුරයේ තිසා වැව දක්වා ජලය ගෙනගිය සැතපුම් 54ක් දිගැති ජය ගඟ නැමැති මහා විශාල ඇළ මාර්ගය තනවන්නට ඇත්තේද මේ යුගයේදිම යැයි සිතාගත හැකිය.

දෙවන මුගලන් රජු (ක්‍රි.ව. 531-551) මල්වතු ඔය හරහා වානක් බැඳ ජලය ලබා ගෙන පත්තපාෂාණ වාපි, ධන වාපි හා ගරිතර වාපි යනුවෙන් වැව් තුනක් නිර්මාණය කළ බව මහා වංශයේ සඳහන්වේ. පත්තපාෂාණ වාපිය ශිලා ලේඛන මගින් අනුරාධපුරයට සැතපුම් 7ක් නිරිත දිගින් පිහිටි නාච්චිදූව වැව වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත. මෙහි වේල්ල සැතපුමකට මදක් වැඩි ප්‍රමාණයක් දික්වූ අතර උස අඩි 35කි. අක්කර 4408ක භූමි භාගයක පැතිර ඇති වැවේ ජල ධාරිතාව අක්කර අඩි 45148ක් වන අතර අක්කර 4200ක වපසරියකට ජල පහසුකම් ලබා දෙයි.

ක්‍රි.ව. 6වන සියවසේ විසු පළමු වන අග්ගබෝධී රජතුමා (ක්‍රි.ව. 571-604) වාරි කර්මාන්තයට තවත් උසස් සේවාවක් කළ නරපතියෙකි. මහා වංශය සදහන් කරන අන්දමට මෙතුමා දක්ෂිණ දේශයෙහි සිරිමඩ්ඪමාතක වාපි වැවද, කුරුන්ද වාපි, මහින්දම වාපි යන වැව් හා මණිමේඛලා අමුණ තැනවු බව සඳහන්වේ. මේ හැර පුජාවලියට හා රාජාවලියට අනුව කුරුඳු වැව යනුවෙන් වැවක්ද තනවා ඇත.

දෙවෙනි අග්ගබෝධි රජතුමා (ක්‍රි.ව. 604-614) විසින් තනවන ලද වැව් වල නාමලේඛනයක් මහා වංශයේ සහ පුජාවලියේ දැක්වේ. වලාහස්ස, තිරිතම යන වැව් වල නම් මහා වංශයේ සඳහන් වන අතර පුජාවලියේ ගංඟාතලා, සිරවලස් කැටිය, ගිරිතලා, හෝවටු, නෙරළු, මාටොම්බු, එඩේරගල, කළුන්තරු, මහවිදලූ, කැන්ගමු, මා දෑත හා කලමි යනුවෙන් වැව් 12ක් සඳහන්වේ.