රැකියා ආතතිය..

            Screenshot_2020-02-21-09-17-20-1

                 ආතතිය යනු උද්වේගකර චිත්තවේග නිසා මානසිකව ඇතිවෙන පීඩාකාරී තත්ත්වය ලෙස හඳුනාගත හැකි තත්ත්වයකි. මෙය ශරීරයේ හෝමෝන ක‍්‍රියාකාරිත්වයට විශාල බලපෑමක් සිදු කරනු ලබයි. අවස්ථාවෝචිතව පුද්ගලයාට ජිවිතයේද ආතති තත්ත්වයන්ට මුහුණපෑමට සිදුවේ.

          රැකියාවක් කරනු ලබන අතරතුරේදි බොහෝ සේවාදායකයන්ට අනතුරැ හා වෙනත් අපහසුතාවන් වලට මුහුණ පෑමට සිදුවන අවස්තාවන් අපට දැකිය හැකිය. සමහර අවස්ථාවන් වලදී සිය රැකියාවන් ඉටු කරනු ලබන විට, සිය ඡිවිතය පවා අහිමි වූ හෝ අහිමි කරගත් අවස්ථාවන් ඉතිහාසය තුලින් අපට ඉනෙගත හැකිය. මේ අනුව ‍මෙවැනි අවස්ථාවන් දෙස විපරම් කර බැලූ විට අපට පෙනී යන කරුණක් වන්නේ මෙම සියලුම අවස්ථාවන් සදහා සේවාදායකයන් විසින් සිය රැකියා කටයුතු වලදී අත්දකිනු ලබන අසහනය (tention) බලපානු ලබන බවයි. ලෝක මානසික සෞඛ්‍ය සම්මේලනය (WFMH) සඳහන් කරන අකාරයට සේවා ස්ථාන වල සිටින සෑම පුද්ගලයන් පස් දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙක් කිසියම් මානසික ගැටලුවකින් පීඩා විඳී.මෙම අසහනය ඇතිවිම සදහා රැකියා පරිසරය හා සම්බන්ධ විවිධ සාධකයන් බලපානු ලබයි. සේවාදායකයින් විසින් ඉටු කල යුතු කාර්්‍යයන් සහ වගකීම් පැහැදිලි නොවීම,අවශ්‍යය ප්‍රමාණයට වඩා වැඩියෙන් සේවාදායකයන්ට කාර්්‍යයන්සහ වගකීම් පැවරීම, සේවාදායක ශුභසාධනය පහල මට්ටමක තිබීම,අවශ්‍යය පුහුණුව සහ සංවර්ධනය ලබා නොදීම, වෘත්තීය උපදේශක සේවාවන් ලබා නොදීම, නොමනා කළමනාකරණ චර්යාව, දුර්වල රැකියා තත්වයන්,අහිතකර සංවිධාන සංස්කෘතිය ආදී විවිධාකාරයේසාධක ඉහත සදහන් කරන ලද සේවක අසහනය ඇතිවීම සදහා හේතු වන බැව් පෙනේ.

              මේ අනුව රැකියා ආතතිය යන්න “විවිධ මිනිසුන්ට විවිධ දේවල්” ලෙස ඉතා සරලව හැදින්විය හැක. ආතතිය යනු “යම්කිසි භාහිර ක්‍රියාවක්, අවස්ථාවක් ‍හෝ සිදුවීමක් යම්කිසි පුද්ගලයකුගේ විශේෂිත භෞතික සහ/හෝ මානසික ඉල්ලීමක් ඇතිවීමේ ප්‍රතිඵලයකින් සිදු වී, එම පුද්ගලයාගේ හැසිරීම් වල සහ/හෝ මානසික ක්‍රියාවලියේ ඇති වන්නා වු යම් ප්‍රතිචාරයක් වේ.”

                ඒ අනුව රැකියා ආතතිය යන්න පොදුවේ නිර්වචනය කරන්නේ නම් “කෙනෙකු තුලින් මතුවන ඡීව විද්‍යාත්මක හා කායික අවශ්‍යතාවයන් මෙන්ම භාහිර වශයෙන් ඇතිවන විවිධ ඉල්ලීම් හා බලපෑම්, අදාල පුද්ගලයා තුල ඒවාට නිසි අයුරින් හැඩගැසීමට ඇති හැකියාවට වඩා වැඩි වන අවස්ථාවන් රැකියා ආතතිය ලෙස හැදින්විමට හැක.

              මේ අනුව රැකියා ආතතිය හා අන්තර් සම්බන්ධිතව පවතින ප්‍රධාන නිර්ණායකයන් 03ක් හදුනාගත හැකිය.

1. අප ඡීවත් වන පරිසරය තුලින් ආතතිය සදහා බලපානු ලබන උත්තේඡකයන් ඇති වේ.

2. පරිසරය තුලින් ඇතිවන උත්තේඡකයන් සදහා පුද්ගලයන් විසින් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැඩ ගැසෙනු ලැබේ.

3. ආතතිය ඇතිවීම සදහා පුද්ගලයන් තුල පවතින පුද්ගලික වෙනස්කම් ද බලපානු ලැබේ.

            ආතතිය ඇතිවීම සදහා පලමුවෙන්ම අප අවට පරිසරයෙන් යම් බලපෑමක් ‍හෙවත් උත්තේඡකයක් ඇතිවිය යුතුය. උදාහරණයක් වශයෙන්, යම් සංවිධානයක සේවාදායකයින්ගේ කායික හා මානසික ප්‍රතිචාර වලට හේතුවක් ලෙස අදාල සංවිධානයේ කළමණාකාරිත්වයේ ක්‍රියාකලාපය බලපානු ලබන ආකාරය දැක්විය හැකිය.

                 ආතතිය ඇතිවීම සදහා මීලගට බලපානු ලබන කොන්දේසිය වන්නේ පරිසරයෙහි ඇතිවන්නා වු බලපෑම් සහ උත්තේඡකයන් වලට ප්‍රතිචාර දැක්වීමට සදහා පුද්ගලයන් විසින් උනන්දු වීමයි. උදාහරණයක් වශයෙන් ඉහත සදහන් කරන ලද ආකාරයට සංවිධාන කළමණාකාරිත්ව විසින් සේවාදායකයින් කෙරෙහි අයහපත් ආකාරයට බලපෑම් කරන විට, සේවකයින් කායික ‍හෝ මානසික වශයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමට උත්සාහ දැරිය හැකිය. මේ අනුව, සේවකයින් විසින් සිය කාර්්‍යඵලයන් අවම කිරීම, රැකියාවට නොපැමිණීම, රැකියා අතෘප්තියට පත්වීම, සංවිධානය අතහැර යාම ආදිය දැක්විය හැක.

               ආතතිය ඇතිවීම සදහා පුද්ගලයන්ගේ චර්යාත්මක වෙනස්කම් ද දැඩි වශයෙන් බලපානු ලබන බව පර්යේෂණ මගින් සොයාගෙන ඇත. මෙම පුද්ගල වෙනස්කම් යටතට, පුද්ගලයන්ගේ අදහස්, ආකල්ප, දැනුම, කුසලතාවන්, හැකියාවන්, මතයන්, පෞරැෂත්ව ලක්ෂණයන් ආදී විවිධාකාර සාධක අයත් වේ. මෙවැනි සාධකයන් බලපානු ලබන ආකාරය එක් එක් පුද්ගලයාගෙන් තවත් පුද්ගලයකුට වෙනස් වේ.

“හැන්ස් සෙලින්” සදහන් කරන ආකාරයට,

1. ආතතිය සැම විටම පුද්ගලයන් තුල අසහනකාරී තත්වයන් ඇති නොකරන බවත්

2. ආතතිය තුලින් ධනාත්මක ප්‍රතිඵලද ඇති වන බවත්

3. ආතතිය සැම විටම මග හැරිය හෝ වැලැක්විය යුතු දෙයක් නොවන බවත්

4. පුද්ගලයකු විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම මෙම ආතතියෙන් අත්මිදෙන්නේ ඔහු හෝ ඇය මරණයට පත් වූ විට පමණක් වන බවත් ප්‍රකාශ වේ.

          අද වනවිට බොහෝ දෙනා ජීවත් වන්නේ, රැකියාව නිසා ගැටලුකාරි තත්ත්වයක ය. එයට විවිධ හේතු බලපා තිබේ. සුදුස්සන්ට සුදුසු තැන නො දී, නුසුදුස්සන්ට නිලතල හිමි වීමත්, රැකියාවට සරිලන වැටුපක් නොලැබීම, ශ්‍රම සූරාකෑම්, දිනකට දරන්නට බැරි තරමට වැඩ අධික වීම, කොපමණ හොඳින් වැඩ කළ ද නිතරම ආයතනය මඟින් එහි ගුණ නොව අගුණ දැකීම ආදී මෙකී නොකී ගැටලු රැසකි.මෙම තත්ත්වයන් මනාලෙස කළමනාකරණය කර මනස නිරවුල්ව තම රැකියාවේ නියලීමට හැකියාව තමා තුළින්ම නිර්මාණය කරගත යුතුය.එය ආතති කළමනාකරණයයි.

          රැකියා ආතතියෙක් මිදෙන ආකාරය හා ආතති කළමනාකරණය පළිිබඳ වැඩිදුර තොරතුරු ඉදිරි ලිපි වලදී බලාපොරොත්තු වන්න…

Sinharaja Forest

sinharaja-for-webSinharaja Forest Reserve is a national park and a biodiversity hotspot in Sri Lanka. It is of international significance and has been designated a Biosphere Reserve and World Heritage Site by UNESCO.

The hilly virgin rainforest, part of the Sri Lanka lowland rain forests ecoregion, was saved from the worst of commercial logging by its inaccessibility, and was designated a World Biosphere Reserve in 1978 and a World Heritage Site in 1988. The reserve’s name translates as Lion Kingdom.

The reserve is only 21 km (13 mi) from east to west, and a maximum of 7 km (4.3 mi) from north to south, but it is a treasure trove of endemic species, including trees, insects, amphibians, reptiles, birds and mammals.

Because of the dense vegetation, wildlife is not as easily seen as at dry-zone national parks such as Yala. There are about 3 elephants and the 15 or so leopards are rarely seen. The most common larger mammal is the endemic purple-faced langur.

An interesting phenomenon is that birds tend to move in mixed feeding flocks, invariably led by the fearless greater racket-tailed drongo and the noisy orange-billed babbler. Of Sri Lanka’s 26 endemic birds, the 20 rainforest species all occur here, including the elusive red-faced malkoha, green-billed coucal and Sri Lanka blue magpie.

Reptiles include the endemic green pit viper and hump-nosed vipers, and there are a large variety of amphibians, especially tree frogs. Invertebrates include the endemic common birdwing butterfly and the inevitable leeches.

මේ අවුරුදු කාලේ සිනහ වෙයන් රාළේ……

මේ අවුරුදු කාලේ සිනහ වෙයන් රාළේ
තෙල් ඉහිරුණු කැවුම් ගෙඩිය වාගේ //

දොං තරිකිට කැත්ත ‍දොදොං
පිළ වටකර කැත්ත දොදොං
දමා තැල්ල ඩිඟිසි ඩි‍‍ඟොයි
දමා තැල්ල තක තෙය්යත් තාං
කැවුම් කොකිස් තෙලේ බැ‍දෙයි
කැවිළි සුවඳ සිතට දැනෙයි

බා බා බා කිකිළී
ඊයෙ උදේ ගිය කිකිළී
තාම ආවෙ නෑ කිකිළී
බා බා බා

ගත්තිංඥා තිංඥා ගති ගත ගෝ ගති ගත ගෝ
ඔන්චිලි චිලි වාරම් ගම දෙවනත් වෙන්නා
මැංගිරි ඩිණිකෝ
අවුරුදු ආවෝ

මේ අවුරුදු කාලේ සිනහ වෙයන් රාළේ
තෙල් ඉහිරුණු කැවුම් ගෙඩිය වාගේ //

දොං තරිකිට කැත්ත ‍දොදොං
පිළ වටකර කැත්ත දොදොං
දමා තැල්ල ඩිඟිසි ඩි‍‍ඟොයි
දමා තැල්ල තක තෙය්යත් තාං
ගමේ රබන් දොරට වඩියි
සිනහ මුහුණු අවට පෙනෙයි

බා බා බා කිකිළී
ඊයෙ උදේ ගිය කිකිළී
තාම ආවෙ නෑ කිකිළී
බා බා බා

ගත්තිංඥා තිංඥා ගති ගත ගෝ ගති ගත ගෝ
සිංහල අවුරුද්දේ මල් කැකුළක් සේ දිළිසේ
මැංගිරි ඩිණිකෝ
අවුරුදු ආවෝ

මේ අවුරුදු කාලේ සිනහ වෙයන් රාළේ
තෙල් ඉහිරුණු කැවුම් ගෙඩිය වාගේ //

ගායනය – ලයනල් රන්වල, රන්වල බලකාය
ගී පද – ජයතිස්ස බොරළුගොඩ
සංගීතය – ලයනල් රන්වල

අපේ අප්පච්චී……

ගිනි ගහන මද්දහන රළු පොළව රත්වෙලා
දෙපා දැවුණා ඔබේ අපෙ කුසගිනි බලා
නීල දලු නැගී එන හේන් ඉම දෙස බලා
නුඹේ වතේ මල් පිපෙනු දුටිමි මම නෙතු සලා

වැවට බට අහස් දිය ඔබේ දහඩියට සරී
හේන් යායේ දිලුණු නීල පැළ මලින් පිරී
ගැයුණු සී පදය හිඳ තුරු මතේ පැලක සරී
කුරුල්ලන් අඬහැරය ඇසේ සවනට සපිරී

පුතේ පෙරටම යන්න ඉගෙනීම පල දරා
විෂම ලොව ජයගන්න මෙත්‍රිය සිත දරා
දෙමින් ඔවදන් මෙමට පාරමී දම් පුර පුරා
මගේ ලොව රජ නුඹයි මිණි කිරුළ හිස දරා

කාලය මැව් වෙනසක අරැමේ….

සුළගේ ලෙලෙනා
මල් සේ දග පා
අප පාසැල් ගිය කාලයේ
යාලුවෝ අද නැත වෙන අය එහි ඇත
කාලය මැව් වෙනසක අරැමේ….
සුළගේ ලෙලෙනා…..
ලොකු පන්තියෙ අය පොඩි පන්තියේ අය
සැමදෙන එක පන්තියේ විලසේ//
අප පොත්වල දුටු රජවරැ සිටුවරු
වෙන්නයි කවුරුත් සිත් මැව්වේ…
සුළගේ ලෙලෙනා…..
සාමල අමරලා පොත් තුළ තව ඇත
එන එන අය හා යාළු වෙතේ//
අපේම පාසැල අපේම මව විය
එදවස් අප හට නැත ආයේ…
සුළගේ ලෙලෙනා…..//